Mali Müşavirler İçin MASAK Uyarısı: Kiralık Hesaplar ve Paravan Şirketlerde Mesleki Sorumluluk

Şüpheli para hareketleri, gerçeği yansıtmayan ticari işlemler ve üçüncü kişilerce kullanılan şirket hesapları mali müşavirlik mesleği açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken riskler arasında yer alıyor.

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından yayımlanan Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi, serbest muhasebeci mali müşavirler (SMMM) ve yeminli mali müşavirlerin (YMM) mesleki faaliyetlerinde karşılaşabilecekleri risklere yeniden dikkat çekiyor.

Şirketlerin banka hesaplarının suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılması, gerçekte gerçekleşmeyen ticari işlemlerin faturalarla belgelendirilmesi ve ekonomik faaliyetiyle uyumlu olmayan para hareketleri, rehber kapsamında önem taşıyan konular arasında bulunuyor.

1. Şirketin Muhasebe Kayıtları Tek Başına Yeterli mi?

Muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulması, her işlemin gerçek bir ticari faaliyete dayandığını tek başına göstermez. Bu nedenle işlemlerin dayanak belgeleriyle birlikte ekonomik mahiyetinin de değerlendirilmesi önemlidir.

Özellikle aşağıdaki durumlar risk göstergesi olabilir:

• Şirketin faaliyet hacmiyle uyumlu olmayan yüksek tutarlı banka hareketleri,

• Çok sayıda ilgisiz kişiden gelen ve ticari belgelerle açıklanamayan tahsilatlar,

• Hesaba giren paraların kısa süre içinde farklı kişi ve şirketlere aktarılması,

• İşletmenin faaliyet kapasitesiyle örtüşmeyen işlem hacmi,

• Şirket hesaplarının ortaklar dışında üçüncü kişilerce fiilen kullanılması,

• Şirketin faaliyet konusu ile banka hareketleri ve muhasebe kayıtları arasındaki belirgin uyumsuzluklar.

Bu göstergeler tek başına suç işlendiğini kanıtlamaz. Ancak işlemlerin niteliğinin ve mevcut belgelerin mesleki çerçevede değerlendirilmesini gerektirebilir.

2. Mali Müşavirlerin Sorumluluğu Nerede Başlıyor?

Mali müşavirlerden müşterilerinin tüm işlemlerini bir soruşturma makamı gibi incelemeleri beklenemez. Bununla birlikte, mesleki faaliyet sırasında edinilen bilgi ve belgelerde ortaya çıkan ciddi tutarsızlıkların göz ardı edilmemesi gerekir.

Örneğin, sınırlı ticari kapasiteye sahip yeni kurulmuş bir işletmenin kısa sürede çok yüksek tutarlı para giriş ve çıkışları gerçekleştirmesi, bu işlemlerin dayanaklarının sorgulanmasını gerektirebilir.

Burada önemli olan, meslek mensubunun görev kapsamını, erişebildiği bilgileri ve ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini dikkate almasıdır.

3. Şüpheli İşlem Bildirimi Yükümlülüğü

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili düzenlemeler kapsamında, yükümlü sayılan meslek mensuplarının şüpheli işlem bildirimi sorumluluğu bulunmaktadır.

Kanunun 4’üncü maddesi çerçevesinde, yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla gerçekleştirilen ya da gerçekleştirilmeye teşebbüs edilen işlemler hakkında suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı bakımından bilgi, şüphe ya da şüpheyi gerektiren bir husus bulunması durumunda bildirim yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Şüpheli işlem bildiriminde bulunulması için suçun kesin olarak kanıtlanması şart değildir. Mevzuat kapsamında gerekli şüphenin oluşması önemlidir.

Ayrıca, 13 Sıra No.lu MASAK Genel Tebliği çerçevesinde bildirim süresi ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde uygulanacak usul dikkate alınmalıdır. Bildirim yükümlülüğünün kapsamı, meslek mensubunun statüsü ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınarak değerlendirilmelidir.

4. Mesleki Uygulamada Nelere Dikkat Edilmeli?

Riskli işlemlerin değerlend